درسی که تولید کنندگان نفت از تاریخ گرفتند
ارجحیت حفظ منافع جمعی در اوپک

56 سال پیش درست در روز 12سپتامبر ۱۹۶۰ کشورهای صادر کننده نفت با هدف محافظت از منافع خود اقدام به تاسیس سازمان واحدی به نام اوپک کردند. هدف اصلی این سازمان هماهنگی و یکپارچه سازی سیاست‌های نفت کشورهای عضو و تعیین بهترین راه برای تامین منافع جمعی یا فردی آنها، طراحی شیوه‌هایی برای تضمین ثبات قیمت نفت در بازار نفت بین‌المللی به منظور از بین بردن نوسانات مضر و غیر ضروری، عنایت و توجه ویژه به کشورهای تولید کننده نفت و توجه خاص به ضرورت فراهم کردن درآمد ثابت برای کشورهای تولید کننده نفت، تامین نفت کشورهای مصرف کننده به صورت کارآمد، مقرون به صرفه و همیشگی و بازده مناسب و منصفانه برای آنهایی که در صنعت نفت سرمایه گذاری می‌کنند بود و هنوز هم هست.


این کارتل بین‌المللی نفتی که از کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، لیبی، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، اکوادور، آنگولا و ونزوئلا تشکیل شده است هرچند همواره سعی داشته تا با تاثیرگذاری بر بازار نفت و اعاده حقوق کشورهای تولید کننده، ضمن افزایش وحدت نظر اعضایش، تاثیرات مثبتی در جهت جلوگیری از سقوط ناگهانی و نیز افزایش انفجاری قیمت نفت داشته باشد اما گاهی پیشی گرفتن موضع سیاسی نفت بر موضع تجاری و اقتصادی آن مانع از دستیابی به این هدف می شد. البته باید این نکته را نیز در نظر داشت که نفت در حالی که یک کالای تجاری مهم در تجارت جهانی محسوب می شود یک کالای استراتژیک هم هست و تمام تلاش ها برای تبدیل آن به یک کالای صرفآ تجاری تاکنون با شکست مواجه شده است.
همچنین نگاهی به تاریخ فعالیت اوپک و نحوه تاثیرگذاری این فعالیت ها در بازار جهانی نفت، حاکی از آن است که کشورهای عضو سازمان اوپک، همواره تلاش کرده اند تصمیماتی را اتخاذ کنند که قیمت ها در سطح معقولی تثبیت شود. این تصمیم گیری معمولا برای کشورهای عضو اوپک دارای هزینه بوده، اما در عوض، کشورهای غیر عضو اوپک بدون پرداخت این هزینه ها از منفعت تصمیم گیری اوپک استفاده کرده اند. به هر حال باید این نکته را در نظر داشت که افزایش بی برنامه تولید نفت باید جای خود را به برنامه ریزی تولید در نظام بین المللی نفت بدهد این درسی است که همه تولیدکنندگان از تاریخ گرفته اند چرا که از این رهگذر همکاری کشورها در این زمینه استحکام بیشتری می یابد.
توافق اوپک و افزایش درآمدهای حاصل از فروش نفت
کمی به عقب برمی گردیم حدودا چهار یا پنج سال پیش که عربستان برای جلوگیری از اقتصادی شدن تولید نفت از خلیج مکزیک و دریای شمال و همچنین تولید نفت از منابع غیرمتعارف شیل ها اقدام به افزایش تولید نفت کرد زیرا در صورتی که قیمت نفت بالا باشد شرایط تولید از منابع یاد شده اقتصادی می شود از این رو عربستان با سیاست افزایش تولید به جنگ قیمت نفت رفت. همزمان با این اقدام عربستان؛ روسیه و عراق نیز تولید نفت خود را افزایش دادند که این افزایش تولید 2 میلیون و 500 هزار بشکه ای مجموع تولید نفت اوپک را به 33 میلیون و 600 هزار بشکه در روز رساند که این رقم از زمان تشکیل اوپک تاکنون بی سابقه بوده است و در نهایت همین نفت مازاد در بازار بود که سبب شد قیمت نفت به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.
افزون بر دورنمای عربستان برای افزایش تولید نفت، حذف نظام سهمیه بندی در دسامبر 2011 بیش از پیش بر تولید بی حساب و کتاب کشورهای تولید کننده نفت اوپک دامن زد تا بدون اینکه به ظاهر از مصوبات اوپک سرپیچی کرده باشند تولید نفت خود را افزایش دهند هر چند که این افزایش تولید با قیمت نفت 100 دلار برای هر بشکه خیلی جذاب و وسوسه کننده به نظر می رسید اما دیری نپایید که قیمت نفت به حدود 40 دلار سقوط کرد.
وضعیت بحرانی کاهش قیمت نفت و شرایط نامساعد بازار سبب شد اوپکی ها در نشست 28 سپتامبر الجزایر به توافق و اجماع نظری برای کاهش تولید دست یابد تا بلکه بتوانند آرامش را به بازار برگردانند و جلو ضررهای حاصل از کاهش قیمت نفت که بیشتر از همه متوجه عربستان بود را بگیرند. اوپکی ها به این نتیجه به روشنی دست یافتند که به جای آسیب زدن به رقیب باید به دنبال همکاری با هم باشند همکاری و تعاملی که نتیجه آن حفظ منافع جمعی باشد.
کاهش قیمت نفت و برهم ریختگی بازار این موضوع که میزان عرضه و تقاضا معیار تعیین کننده ای در بحث قیمت است را بر همگان ثابت کرد و سبب شد که عربستان با توافق در نشست 171 وین از موضع افزایش تولید خود پایین بیاید و تصمیم بگیرد بار دیگر آرمان های اوپک را احیا کند و تولید خود را با کاهش 486 هزار بشکه ای از 10 میلیون و 544 هزار بشکه به 10 میلیون و 58 هزار بشکه کاهش دهد.
رویکرد حساب شده اوپکی ها به موضوع تولید نفت
همزمان با کاهش تولید عربستان، سایر کشورهای عضو اوپک بر اساس توافق 30 نوامبر 2016 می بایست تولید نفت خود را تا ژانویه 2017 از 9 هزار بشکه تا 210 هزار بشکه کاهش دهند به استثنای ایران که باید تولید خود را 90 هزار بشکه افزایش دهد. در حقیقت در نشست 171 همه پیروز میدان شدند و این پیروزی نشان داد که اوپکی ها هنوز هم می توانند به جای سیاسی کاری رویکردی حساب شده و منطقی نسبت به دارایی ها خود داشته باشند. کارشناسان انرژی هم پیش بینی کرده اند که قیمت نفت ناشی از این تصمیم اوپک تا یک سال آینده به حدود 60 دلار خواهد رسید که نتیجه آن تاثیر مثبت و مستقیم درآمدهای حاصل از نفت بر اقتصاد کشور است. با یک محاسبه آماری ساده به نظر می رسد حداقل 10 میلیارد دلار درآمد مستقیم کشور افزایش یابد.
از طرفی دیگر با افزایش قیمت نفت و حفظ سقف تولید نفت ایران به میزان پیش از تحریم ها، وضعیت فروش و صادرات نفت بهبود می یابد و ایران می تواند ضمن هدایت سیاست های اوپک، اقتدار خود را در این سازمان همانند سال های قبل حفظ کند و اثرگذار هم باشد. 
توافق اوپک و حفظ آرامش و ثبات منطقه
در ضمن ایران هم اکنون در شرایطی به سر می برد که نیاز به سرمایه گذاری خارجی برای توسعه میدان های نفتی و گازی احساس می شود که توافق اخیر اعضای اوپک به عنوان یک گام رو به جلو برای حفظ ثبات و آرامش منطقه به طور قطع می‌تواند سبب بهبود جذب سرمایه‌گذاری شود که این امر در نهایت توسعه میدان های هیدروکربوری، افزایش تولیدات نفت و گاز و درآمدهای حاصل از فروش و بهبود کلی وضعیت اقتصادی کشور را به همراه دارد.
برحق که نقش ایران در توافق 171 اوپک را نمی توان نادیده گرفت. هرچند که تا پیش از این اوپکی ها ایران را مانعی بر سر توافق می دانستند اما پیگیری های وزیر نفت و کوتاه نیامدن از سر موضع عدم کاهش تولید، بالاخره کارساز شد و اجازه نداد اعضا اوپک، ایران را به دلیل گناه نکرده (ایران هیچ نقشی در افزایش تولید بی رویه نفت اوپک و ایجاد برهم ریختگی بازار نداشت) مجازات کنند. از طرفی توافق روسیه به عنوان بزرگترین تولید کننده نفت جهان برای کاهش تولید 300 هزار بشکه ای (روسیه روزانه 11 میلیون و 200 هزار بشکه نفت خام تولید می کند) بی شک بی تاثیر از تماس تلفنی و گفت و گوی روسای جمهوری دو کشور ایران و روسیه نبوده است چرا که تا پیش از این توافق روسیه همچنان بر موضع عدم کاهش تولید و حفظ بازار خود پافشاری می کرد و همین امر عربستان را در موضع خود دچار تردید می کرد.
 فروغ گشتاسبی
 

منبع: شرق


کلمات کليدي
نشست 171 اوپک، فروغ گشتاسبی، توافق اوپک
 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر
نسخه قابل چاپ
مقاله گزارش گفت و گو یادداشت


نظرات
متن
موارد زير اختياري مي باشد
نام
سن
پست الكترونيك
شهر
كشور
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
 


دانش حقوقی چگونه به توسعه میادین مشترک کمک می‌کند
  • 1396/10/23 شنبه بررسی نقش رژیم حقوقی در شتاب بخشی به توسعه میادین مشترک دانش حقوقی چگونه به توسعه میادین مشترک کمک می‌کند
    صنعت نفت جهان در دنیای امروز در بخش بالادستی با چالش های متعددی از جمله نیاز به افزایش تولید نفت، دسترسی به ذخایر جدید نفتی، مدیریت سیر نزولی ذخایر میدان های قدیمی و حفظ و ارتقای دانش فنی رو به رو است که به منظور رفع این چالش ها، بهره برداری حداکثری از امکانات موجود، تشویق، جلب و حمایت از سرمایه گذاری خارجی در فعالیت های بالادستی نفت و گاز به ویژه در میدان های مشترک و پروژه های اکتشافی از اهداف ویژه صنعت نفت و دولت در حوزه نفت و گاز به شمار می رود.
توسعه در نفت به رفت و آمد شرکت‌های خارجی وابسته نیست
  • 1396/10/6 چهارشنبه در آمدی بر پیامدهای کناره گیری احتمالی توتال از فاز 11 توسعه در نفت به رفت و آمد شرکت‌های خارجی وابسته نیست
    به روزهای ابتدایی مذاکره های برجام که رجوع می کنیم می بینیم که گسترش روابط ایران با سایر کشورهای جهان چندان هم غیرقابل پیش بینی نبوده چرا که تیم مذاکره کننده ایرانی از همان آغاز امر مذاکرات را گونه ای پیش برد که بسیاری از کشورها تصمیم خود را در همان جریان مذاکرات برای برقراری رابطه با ایران گرفتند و برای روزهای بعد از توافق برنامه ریزی کردند و به این ترتیب بودکه بلافاصله پس از توافق برجام، روسای جمهور کشورهای مختلف جهان رایزنی های خود را با مقامات کشورمان آغاز کردند تا از قافله ارتباط با ایران و بهره مندی از بازار آن عقب نمانند.
راه نجات نفت ایران در گذرگاه تغییر جهان
  • 1396/10/3 يكشنبه از الف تا یای شرکت‎های E&P راه نجات نفت ایران در گذرگاه تغییر جهان
    از زمان ابلاغ شیوه نامه تعیین صلاحیت شرکت های اکتشاف و تولید (E&P) از سوی وزیر نفت، دقیقا دو سال می گذرد و در طی این مدت پس از انجام ارزیابی ها و بررسی روند تعیین صلاحیت، اسامی 17 شرکت داخلی به عنوان شرکت های اکتشاف و تولید برای فعالیت در قالب مدل جدید قراردادهای نفتی اعلام شد. مدل جدید کسب و کاری که لازمه آن مشارکت فعال بین شرکت های اکتشاف و تولید ایرانی و خارجی در طرف دوم قرارداد است.