سه‌شنبه 9 آذر 1400   03:19:40
nioc nioc
tab
09:201400/7/4
بازخوانی ایثاگری‌های دلیر مردان صنعت نفت در هشت سال دفاع مقدس

آتش جنگ از همان روزهای آغازین، دامنگیر صنعت نفت شد و تا پایان دوران هشت ساله دفاع مقدس در صنعت نفت شعله ور بود اما تلاش و فداکاری کارکنان اجازه نداد تا تولید و صادرات نفت خام حتی برای یک روز متوقف شود.


درست چهل و یک سال پیش در روز سی و یکم شهریورماه 1359 ساعت 14 و 5 دقیقه، صدام حسین؛ رئیس جمهوری دیکتاتور عراق در تلویزیون حضور یافت و با پاره کردن قرارداد 1975 الجرایز (این قرارداد، قراردادی میان کشورهای ایران و عراق با وساطت الجزایر بود که خط مرزی ایران و عراق در آب‌های اروند رود را تعیین می کرد)، به طور رسمی علیه ایران اعلام جنگ کرد.

جنگ تحمیلی و تجاوز رژیم بعثی عراق به خاک جمهوری اسلامی ایران هر چند از سی و یکم شهریورماه به طور رسمی آغاز شد، اما کمتر کسی می داند که کارکنان صنعت نفت از ماه ها قبل درگیر حوادث آغازین جنگ بودند که گلوله باران تاسیسات نفتی دهلران، چشمه خوش و نفت شهر و بمب گذاری در خط لوله نفت خام به پالایشگاه آبادان بخشی از این حوادث بود. 

وقایعی که در واپسین روزهای جنگ برای صنعت نفت رقم خورد فراتراز بمباران چند واحد بهره برداری و کارخانه بود، چون در همان ایام شیرمردان صنعت حفاری در نخستین ساعات نبرد در مناطقی که امروز به آزادگان و جفیر معروف هستند تا آخرین نفس مقاومت کردند و در نهایت همراه با دکل حفاری به اسارت رژیم بعثی درآمدند. در مناطق نفتی غرب کشور مانند دهلران و نفت شهر افزون بر اینکه واحدهای بهره برداری به طور کامل به دست دشمن افتاده بود، تعداد چهار دکل حفاری نیز منهدم و توسط نیروهای بعثی به غارت رفت و تعدادی از کارکنان نیز شهید یا اسیر شدند.

با گسترش دامنه جنگ در ابعاد مختلف، حضور صنعت نفت در مقابل این تهاجم همه جانبه، حیاتی تر و تاثیرگذارتر از روزهای قبل خودنمایی می کرد. حفظ استمرار و افزایش تولید و صادرات نفت به منظور کسب درآمد اقتصادی کشور و تامین سوخت مورد نیاز نیروهای مسلح به طور اولی و تامین سوخت مورد نیاز آحاد جامعه، تنها بخشی از تلاش ها، فداکاری ها و ایثارگری کارکنان در سطح صنعت نفت در زمان جنگ بود.

تلاش های کارکنان صنعت نفت در شرایطی به وقوع پیوست که دشمن کم کم به این نتیجه رسیده بود که بدون فتح سنگر نفت، تحت هیچ شرایطی به موفقیت نخواهد رسید و از این رو با تصمیم گیری و نگرش جدید دشمن، نفت هدف اصلی تمام تهاجمات آنان قرار گرفت.

رژیم بعث عراق با جنگنده ها و بمب افکن های سوپراتاندارد فرانسوی، موشک‎های اگزوسه و آرما، هواپیماهای میگ و سوخو روسی، گازهای خردل آلمانی، مین های ایتالیایی و بسیاری از سلاح های پیشرفته آن روزها، پیوسته به تاسیسات و خطوط لوله نفتی حمله می کرد و کارکنان صنعت نفت را مورد اصابت موشک های خود قرار می داد.

آتش جنگ از همان روزهای آغازین، دامنگیر صنعت نفت شد و تا پایان دوران هشت ساله دفاع مقدس در صنعت نفت شعله ور بود ولی تلاش و فداکاری کارکنان اجازه نداد تا تولید و صادرات نفت خام حتی برای یک روز متوقف شود.

دشمن به منظور ایجاد بحران در تامین سوخت مورد نیاز کشور و نیز وارد کردن ضربات اقتصادی بر پیکره انقلاب تصمیم گرفته بود شریان اصلی درآمدهای نفتی کشور یعنی صادرات نفت خام را از طریق بمباران هوایی مخازن و اسکله های صادراتی در جزیره خارگ قطع کند و در راستای همین سیاست، طی مدت 2888 روز جنگ تحمیلی حدود 2 هزار مرتبه جزیره خارگ را مورد هدف حمله هوایی قرار داد؛ اما با عنایت خاص خداوند و ایثارگری و رشادت های کارکنان شرکت ملی نفت ایران، تاسیسات بلافاصله بازسازی و صادرات نفت از سر گرفته می شد و اینگونه جزیره کوچک و سربلند خارگ به عنوان اسوه صبر و استقامت یک ملت در تاریخ ماندگار شد و باعث شد صدام آرزوی قطع صادرات نفت خام ایران را با خود به گور ببرد.

دفاع مقدس گنجینه ارزش ها، تداعی عزت، غیرت، مردانگی، پایمردی و ولایت مداری ملت سرافراز ایران اسلامی است. ملتی که هیچگاه ارزش های مبارزه کارکنان متعهد، دلسوز و متخصص صنعت نفت را در مبارزه با رژیم طاغوتی شاه با بستن شیرهای نفت بر روی بیگانگان و مقاومت شبانه روزی در زیر شدیدترین بمباران های دشمن را در طول دفاع مقدس فراموش نخواهد کرد.

مناطق نفتخیز جنوب؛ حافظ تولید و خط مقدم هشت سال مقاومت

با هجوم گسترده ارتش عراق به ایران و تصرف بخش های از استان خوزستان و استان های غربی بخشی از منابع نفتی کشور شامل چاه های چشمه خوش، یونیت بیات در دهلران و منابع نفتی نفت شهر در کنترل ارتش عراق قرار گرفت.

قرار گرفتن بخش وسیعی از مخازن و تاسیسات نفتی در تیررس دشمن از یک سو و نیاز شدید نیروی دفاعی ایران به زیرساخت ها، امکانات و خدمات صنعت نفت در مناطق جنگی موجب شد تا مناطق نفت خیز جنوب به طور کامل و مستقیم درگیر وضعیت جنگی شود؛ شاید اغراق نباشد اگر گفته شود که مناطق نفت خیز جنوب در ماه های آغازین جنگ افزون بر ماموریت های سازمانی خود با بر عهده گرفتن پشتیبانی از نیروهای دفاعی، کارکردی نظامی از خود به جای گذاشت.

در 3 ماه آغاز جنگ حدود 70 درصد توان مناطق نفت خیز جنوب صرف خدمت رسانی به نیروهای دفاعی و ساماندهی جنگ زدگان می شد و صنعت نفت جنوب عملاً با 30 درصد از توان خود وظیفه خطیر و حیاتی تولید، انتقال و صدور نفت به عنوان تنها منبع مالی جنگ را به انجام رساند.

مدیران و کارکنان صنعت نفت در مناطق نفت خیز جنوب پا به پای هم جنگیدند و لحظه ای آرام ننشستند و با وجود بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ حمله هوایی و موشکی، تاسیسات و واحدهای نفتی را فعال نگه داشتند تا برنامه حفظ توان و پایداری تولید به میزان متوسط ۳ میلیون بشکه در روز پایدار بماند.

در طول این هشت سال جنگ تحمیلی، بارها و بارها تلمبه خانه های مهم نفتی، کارخانه های بهره برداری، واحدهای نمکزدایی، کارخانه های تقویت فشار گاز، کارخانه های گاز و گاز مایع و همچنین کارخانه های تزریق گاز در مناطق نفت خیز جنوب مورد اصابت بمب و گلوله بود؛ با این وجود باز هم به همت کارکنان فداکار و تلاشگر صنعت نفت، چرخ تولید از حرکت بازنایستاد و حتی بسیاری از واحد های و تاسیسات تخریب شده در همان اوج جنگ به طور اضطراری بازسازی شدند که از میان آنها می توان به بازسازی کارخانه بهره برداری شماره ۱ و ۲ اهواز، تلمبه خانه اهواز (شهید مصاحب)، کارخانه گاز مایع ۶۰۰، کارخانه بهره برداری چشمه خوش، دهلران و آب تیمور، خط لوله آبادان، کارخانه بهره برداری شماره ۳ مارون، کارخانه تقویت فشار شماره ۱ اهواز، کارخانه تقویت فشار شماره ۲ اهواز و کارخانه تقویت فشار شماره ۴ اهواز اشاره کرد.

جزیره خارگ؛ جزیره مقاومت 


به جز تاسیساتی که در نخستین مرحله از تهاجم ارتش عراق به اشغال دشمن در آمد و همچنین پالایشگاه آبادان که در خط مقدم جنگ قرار داشت، جزیره خارگ از نخستین آماج حمله عراق به تاسیسات نفتی بود.

این جزیره کوچک که بی شباهت به یک شناور بزرگ دریایی از حرکت بازمانده نیست، از دومین روز آغاز جنگ تا روزهای پایانی آن همواره در مرکز حملات هوایی و موشکی دشمن قرار داشت؛ علت تمرکز حملات دشمن بر این جزیره متاثر از نقش خارگ به عنوان اصلی ترین پایانه صادراتی نفت کشور و نقش مهم آن در تامین منابع مورد نیاز جنگ بود.

اسناد موجود نشان می دهد، جزیره ۲۴ کیلومتر مربعی خارگ در طول ۲۸۸۸ روز جنگ تحمیلی، ۲۸۳۴ بار مورد حمله موشکی و هوایی عراق قرار گرفت که از این میزان ۵۵۹ مورد آن حمله موثر بر علیه تاسیسات این جزیره بود؛ البته کارشناسان وقت در آن زمان بیکار ننشستند بلکه برای مقابله با حملات سنگین دشمن، راهکارهایی تازه برای برون رفت از تهاجمات نیروهای متخاصم خلق کردند، راهکارهایی که با استفاده از آن توانستند توان صادراتی کشور را در آن شرایط بحرانی حفظ کنند.

بازسازی تاسیسات نفتی زیر بارش بمب و گلوله

نوسازی و بازسازی تاسیسات نفتی آن هم در شرایط بحرانی جنگ، زیر بارش گلوله و بمب، باورکردنی نیست، اما مردان صنعت نفت این کار را انجام دادند.

این یک حقیقت و یک اعتقاد است، زیرا نوسازی و بازسازی تاسیسات نفتی در شرایطی انجام می شد که هنوز پیکر شهدا از آن تاسیسات خارج نشده بودند برای مثال، پنجم آبان ماه سال ۱۳۶۵، در حالی که شهید عبدالحسین مصاحب؛ رئیس تلمبه خانه نفت اهواز به همراه ۸ نفر از همکارانش در بمباران این تلمبه خانه در ساعت ۹ و ۴۵ دقیقه به شهادت رسیدند، درست در ساعت ۱۱ یعنی کمتر از ۲ ساعت، پمپاژ نفت با تخریب ۶۰ تا ۷۰ درصدی کارخانه، انجام شد، این در حالی است که هنوز پیکر این شهدا به سردخانه انتقال نیافته بودند.

طی سالیان دفاع مقدس، ایثار و فداکاری مردان نفتی تنها به عرصه مدیریت صنعت نفت کشور خلاصه نمی شود، بلکه خدمات برجسته و ارزشمندی که کارکنان صنعت نفت و مدیریت آن در سایر بخش های جنگ ارائه کردند، بر کسی پوشیده نیست. انجام عملیات بهت برانگیز و افتخار آفرین کارکنان صنعت نفت در حاشیه کارون و نقش موثر و حیاتی آنان در قطع ارتباط جناحین خطوط دشمن با آتش گرفتن پل های احداثی بر روی رودخانه کارون و در نتیجه شکستن حصر آبادان از جمله دیگر دلاوری های کارکنان این صنعت است.

حضور همزمان و فعالانه نیروهای سرافراز صنعت نفت و همراهی آنان با نیروهای نظامی در احداث پل فاو، بهسازی وضعیت لوله های جریانی نفت در جزایر مجنون، مهار چاه های نفتی دهلران در فاصله کمتر از ۲۰۰ متر از خطوط مقدم دشمن و تقدیم شهید گرانقدر سلطانی که سر آن شهید بزرگوار در اثر شدت گلوله باران از تنش قطع شد و نیز مقاومت و شجاعت همراهان آن شهید تا مهار چاه و صدها دلاوری و پایمردی کارکنان پالایشگاه ها و تلمبه خانه ها در مهار تاسیسات صنعت نفت تنها حدیثی از هزاران حدیث نگفته است .

مقاومت و ادامه زندگی در شرایط جنگی برای کارکنانی که خود در تاسیسات نفتی، آماج حملات هواپیماهای دشمن بودند و خانواده های آنان نیز در شهرک های مناطق نفت خیز در تیررس گلوله باران دشمن قرار داشتند، سبب شد تا سایر اقشار شهروندان به واسطه این گونه ایثارگری و مقاومت ها، کماکان در شهرها باقی بمانند و به زندگی روزمره خود ادامه دهند.

در همین ایام، شرکت نفت نیز تمام امکانات بالقوه حفاظتی، پشتیبانی، تدارکاتی و نیز بهداری و بهداشت خود را برای حفظ روحیه پایداری در اختیار مردم قرار داد. تخلیه اردوگاه های عملیاتی شرکت و اختصاص آنان به آوارگان جنگی، تخصیص بیمارستان های شرکت نفت، تامین خدمات ترابری، جا به جایی، سنگر سازی در شهرها و صدها خدمات رفاهی دیگر از جمله همیاری مردمی شرکت ملی نفت ایران در زمان جنگ بوده است.

گزارش:‌ فروغ گشتاسبی




کلمات کليدي
دفاع مقدس
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر
نسخه قابل چاپ
بيشتر
nioc
کشور:

IP کاربر جاری: 54.144.55.253
بروزرسانی: 1400/09/09
nioc